Бугун биз сизлар билан Ватан ҳимоячилари ишига садоқат тимсолига айланган чуқур ҳурмат ва самимий миннатдорчилигимизни баҳам кўрмоқчимиз.

Евгения Андреевна-меҳнат фахрийси, ўқитувчи ва 1998 йилдан бери «Ватан ҳимоячиларининг Миллий хотираси» халқаро жамоат қидирув уюшмалари Ассоциациясининг доимий президенти. У ёшлигиданоқ ўзини енг муҳим вазифага — тинчлик ва келажак учун жонини берганларнинг хотирасини сақлашга бағишлади.

1967 йилдан бери у қидирув ишлари билан фаол шуғулланиб, мактабда минглаб дафн етилган жойларни топиб, абадийлаштирган ва ҳалок бўлган аскарларнинг исмларини аниқлаган қидирув гуруҳини тузди. Ўнлаб йиллар давомида Евгения Андреевна қидирув гуруҳларини мувофиқлаштириш, халқаро йиғилишлар, конференциялар, семинарлар ва Аксиялар ташкил етиш, ёшлар ва ҳамфикрларни хотира йўлига жалб қилиш билан катта иш олиб бормоқда.

Унинг иши шунчаки қолдиқлар ёки исмларни қидириш емас. Бу тарихий адолатнинг қайтиши, тақдирларнинг тикланиши ва авлодларнинг боғловчи иплари. Унинг раҳбарлигида ноёб дастурлар, лойиҳалар ва услубий материаллар ишлаб чиқилган бўлиб, улар бугунги кунда қидирув тизимлари ва тадқиқотчилар учун қўлланма бўлиб хизмат қилмоқда.

Евгения Андреевна қидирув ҳаракатининг кўплаб нашрлари, шеърлари ва қўшиқларининг муаллифи ва илҳомлантирувчиси бўлиб, улар хотирага хизмат қилиш руҳини акс еттиради ва ушбу езгу ишни давом еттираётганларнинг барчаси учун ахлоқий қўлланма бўлиб хизмат қилади.

Прометей Ўзбек ватанпарварлик қидирув експедицияси номидан Евгения Андреевнага қаҳрамонларимиз хотирасини асраб-авайлашга қўшган тинимсиз ҳиссаси учун чуқур ҳурмат ва миннатдорчилигимизни билдирамиз.

Ҳурматли Евгения Андреевна,
Идеалларингизга содиқлигингиз, донолигингиз, матонатингиз ва Хотира ишига чексиз садоқатингиз учун раҳмат. Ушбу муҳим йўлда сиз билан бирга юрганимиздан фахрланамиз.
Ишингизнинг нури янги авлодларни ҳақиқат, раҳм-шафқат ва шараф билан илҳомлантиришда давом ецин.

Хотира одамларнинг қалбида яшасин ва иш давом етмоқда!

Сообщение Евгения Андреевна Ивановага Табрикларимиз! появились сначала на Прометей.

Ҳурматли ҳамкасблар ва дўстлар!
Ўзбек ватанпарварлик қидирув експедицияси Прометей Бутунроссия қидирув ҳаракати раҳбари Elena Моисеевна Цунаевани яқинлашиб келаётган 2026 йил билан самимий табриклайди.

Ушбу байрам кунида биз Россия қидирув тизимларининг бутун катта армиясига — саъй-ҳаракатлари ҳаракатга асос солган қидирув фахрийларига ва бугун бу йўлни шараф билан давом еттираётган ёш изловчиларга енг самимий табрикларимизни юборамиз.

Сизнинг ишингиз сабр-тоқат, жасорат ва катта ички куч талаб қиладиган машаққатли ва кўпинча сезилмайдиган ишдир. Бу кунлар далаларда ва ўрмонларда, архивлар ва ҳужжатлар билан еҳтиёткорлик билан ишлаш, топилган ва қайтарилган ҳар бир тақдир учун жавобгарлик. Бу тасодифий одамлар бўлмаган хизмат йўлидир, лекин хотирага чуқур содиқлик ва келажак учун жонини берганларга ҳурмат бор.

Май 2026 сизга барча яхши саломатлигини олиб, куч, каби фикрловчи инсонлар қўллаб-қувватлаш ва янги номлари қайтди. Қидирув йўли ёруг ъ бўлсин ва Хотира тирик ва ўтиб кецин.
Ҳурмат билан,
Ўзбек Ватанпарвар Қидирув Експедицияси Прометей

Сообщение Россия қидирув ҳаракатини табриклаймиз появились сначала на Прометей.

Сапаев Бекматнинг набираси — Равшан Бакиевга — Иккинчи жаҳон уруши қатнашчиси бўлган бобосининг медали топширилди.
Мукофот Бекмат Сапаевнинг жасорати ва ҳарбий шарафи хотираси сифатида оилага қайтарилди, токи унинг авлодлари ўз аждодининг тарихини билсин.

Олиб борилган ишлар натижасида солдатнинг оиласи аниқланди ва авлодлар ўртасида узилган алоқа қайта тикланди.

Ҳар бир аниқланган тақдир, ҳар бир қайтарилган ном — тарихий адолатни тиклаш ва миллий хотирани асрашнинг муҳим қисми ҳисобланади.
Бундай фаолият узоқ муддатли аҳамиятга эга бўлиб, ўтмишга масъулиятли муносабатни шакллантиради ва тарих билан замонавийлик ўртасидаги боғлиқликни мустаҳкамлайди.

Сообщение Солдат оиласига мукофотни тантанали топшириш маросими бўлиб ўтди появились сначала на Прометей.

Бу 2020 йил еди. КОРОНАВИРУС. Сайёрамизнинг кўплаб минтақаларига тарқалган епидемия. Кўпчилик ўз уйларида қолишга мажбур бўлди. Айни пайтда Тошкентда ғалаба боғи ва шон-шараф музейини яратиш бўйича ишлар олиб борилди. Ўзбекистон Республикаси Президенти ғалаба боғи ва шон-шараф музейини ташкил етиш тўғрисидаги фармон ва қарорни имзолади. Бугун ғалаба боғи марказида жойлашган шон-шараф музейи Ватанимизнинг муқаддас масканларидан бирига айланди. Шу беш йил давомида Республикамиз олимлари, aрхив ходимлари, ёзувчилар, журналистлар Ўзбекистоннинг иккинчи Жаҳон урушидаги иштироки ва Буюк ғалабага қўшган ҳиссаси ҳақида китоб ва албомлар, филмлар, маълумотлар каталогларини яратиш устида ишламоқда. Шу беш йил мобайнида ўзбек ва рус тилларида 50 та китоб нашр етилди. Бедарак йўқолган деб топилган ўнлаб ўзбек аскарларининг исмлари тикланди. Шон-шараф музейи ходимлари талабалар билан биргаликда Россия, Белорусия, Германия ва бошқа мамлакатлардаги музей ва архивларга ташриф буюришди.

Тошкентдаги шон-шараф музейи дунёдаги енг яхши музейлардан биридир. Бу бизнинг музейимизга ташриф буюрган турли мамлакатлардан келган кўплаб мутахассисларнинг фикри.

Ушбу музейда шу кунларда 41 ёшга тўлган Прометей ўзбек ватанпарварлик қидирув експедициямиз ишига бағишланган стенд ва витриналар мавжудлигидан ҳам илиқмиз. Волоколамск яқинидаги Курск Булгеидаги Смоленск ўрмонларида аскарларнинг қолдиқларини кўтарган кичик отрядим бугун Ўзбекистон Республикаси Мудофаа вазирлигининг шон-шараф музейида намойиш етилади ва фахрланади деб ўйламаган едим. ҳар бир китобда, ҳар бир албомда жой.

Бугунги кунда бу улкан китоблар, маълумотномалар ва филмларга киритилган ҳикоя.

Бизнинг Прометейимиз 41 ёшда!

Бу йиллар давомида ёнимизда турган барчага чин дилдан миннатдорчилик билдирамиз (уларнинг кўплари аллақачон бу дунёни тарк етишган).
Ёш ёрдамчилар жамоасига миннатдорчилик билдирамиз:

– Тина Имамжан, Прометей веб-сайтимиз бошловчиси, истеъдодли журналист ва биз 20 йилдан бери бирга бўлган Олтин Мерос жамғармасининг яқин дўсти.
– Гавхар Қодирхонова, мен билан 12 йилдан ортиқ вақт давомида бирга бўлган ва шу йиллар давомида менга ёрдам бериб келган,
– Азиз Ёқубов, Прометей ишига ҳар томонлама ҳисса қўшадиган ва бизга ёрдам берадиган журналист ва режиссёр.
Менинг барча оилам, дўстларим ва ҳамкасбларим,
– истеъдодли ва бетакрор рассом ва меъмор Мухаммад Фозили, жамғармамизнинг барча ходимлари, бизга моддий ва маънавий ёрдам бераётган Зиёда каналимизнинг ажойиб иштирокчилари: Азиза Хожиметова, Сохибахон Юнусова, Наташа, Феруза Норова, каналимизнинг кўплаб иштирокчилари самимий ёрдамлари, ҳурматлари ва муҳаббатлари учун.

Зарифа Араббаевна Эшмирзаева

Сообщение Тошкентдаги ғалаба боғи ва шон-шараф музейининг 5 йиллиги появились сначала на Прометей.

1988-2001 yillarda Zarifa Arabboevna O‘zbekiston televideniyesining markaziy kanallaridan birida o‘zining “Utmishsiz kelajak yuk” (“O‘tmishsiz kelajak yo‘q”) teleko‘rsatuvini olib bordi. 2003-2007 yillarda Respublikada e’tirof etilgan “Mehr Kuzda” (“Meni kut” ko‘rsatuvining o‘zbekcha analogi) teleko‘rsatuvining boshlovchisi bo‘ldi.
Zarifa Eshmirzaeva 1999-yilda o‘tgan asrning 40-yillari qatag‘on qurbonlari uchun Xotira bog‘ini yaratish bo‘yicha ulkan ishlarni boshladi. Qatagʻonga uchragan Oʻzbekiston fuqarolarining ism-shariflari va dafn etilgan joylarini aniqlash maqsadida Toshkent viloyatida “Salar” qidiruv ekspeditsiyasini tashkil etgan.
2005-yilda O‘zbekiston Respublikasi Birinchi Prezidentining Farmoni bilan Zarifa Arabboevna Eshmirzaeva “Fidokorona xizmatlari uchun” ordeni bilan mukofotlangan.
2013 yilda Mirtursun Mirsaatovich Mirsaatov va Zarifa Arabboevna Eshmirzaeva Rossiya Federatsiyasi vazirligining “Vatan himoyachilari xotirasini abadiylashtirishdagi xizmatlari uchun” medallari bilan taqdirlangan.
Bugun “Oltin Meros” xalqaro xayriya jamg‘armasi negizida “Prometey” o‘zbek vatanparvarlik qidiruv ekspeditsiyasining Ikkinchi jahon urushida halok bo‘lgan yurtdoshlarimiz xotirasini abadiylashtirish borasidagi ezgu faoliyati davom etmoqda. O‘zbekiston Xotira kitobini to‘g‘rilash va to‘ldirish bo‘yicha ishlar olib borilmoqda, jang maydonlarida halok bo‘lgan qarindoshlari va avlodlarining Belarus, Ukraina va Chechenistondagi qabrlari va dafn etilgan joylariga sayohatlarini tashkil etish davom etmoqda.
Ularning jasoratlari tariximizning eng muhim qismiga aylandi.
Biz uchun qon to‘kib, jonini fido qilganlar orqali erishilgan tinchlik va ozodlik yanada porloq bo‘lsin. Qahramonlarga mangu shon-shuhrat!
“Oltin Meros” xalqaro xayriya fondi, uning Toshkent viloyati hokimligi va qoshida faoliyat yuritayotgan “Prometey” o‘zbek qidiruv vatanparvarlik ekspeditsiyasi barcha kanalimiz ishtirokchilari, barcha yurtdoshlarimizni, butun yer yuzi ahlini fashizm ustidan qozonilgan g‘alaba kuni bilan tabriklaydi. Xotira va qadrlash kuni bilan!
Ikkinchi jahon urushi frontida va yer ostida, osmonu yerda jang qilgan askarlarga sharaf va shon-shuhrat. Tibbiyot batalonlari shifokorlari va hamshiralariga, barcha oq xalatli qahramonlarga. Mashinalar va dalalarda tinimsiz qorovul turgan front mehnatkashlari, ayollar va bolalarga sharaf va shon-shuhrat.
Urushdan qaytmagan va halok bo’lganlarga MANGI XOTIRA! Biz uchun bu G’alabani qo’lga kiritganlar.
Alloh taolo barchamizni, kelajak avlodlarni asrasin!
Va u Yer yuzidagi barcha odamlarga Tinchlik nomi bilan, Hayot nomi bilan aql va donolik, minnatdorchilik va sevgi beradi.
O’zbekistonimizga obod va mustahkam Tinchlik! Har bir yurtga, Qodir Tangri bu sayyorada yagona Insoniyat oilasi qilib yaratgan har bir xalqqa tinchlik va ezgulik!
Assalomu alaykum azizlar!
Minglab urush qahramonlariga sharaf va shon-sharafni qaytargan barcha qidiruv tizimlariga ta’zim!

G’alaba bog’ida Prometey qidiruv harakatining stendi mavjud bo’lib, u erda harakat faoliyati haqida o’qishingiz va esdalik fotosuratlarini ko’rishingiz mumkin.

PROMETEY  o’z veb-saytiga ega
https://prometey.uz/
Facebook sahifalari
https://www.facebook.com/prometey.uz/
va Instagram https://www.instagram.com/prometey_uz/

PROMETEY faoliyati haqida ko’proq o’qishingiz va askarlarni qidirish haqidagi hikoyalarni bilib olishingiz mumkin.

Сообщение Galaba kuni bilan! появились сначала на Прометей.

Ўғиллари Абдусалимов Абдулхаким 1933 йил туғилган. Уларнинг 7 та фарзандлари 4 ўғил 3 қизлари бор.

Шулардан Абдусалимов Турғунали Абдулхакимович 1962 йил туғилган 59 ёшда. Дехконбоев Абдусалим яшаган уйни хозирги кунда музей қилиб қўйилган, Учкуприк туманида 13 мактабга номлари берилган ва хайкаллари ўрнатилган. Турғунали дода хозирда Фарғона вилояти Учкуприк тумани Нихол МФЙ Дехқонбоев қишлоғи Дўстлик махалласида 27 уйда истиқомат қиладилар. телефонлари +998883052208, +998903052208, ва аёллари +998902936533. хозир оилавий расимлардан юборадилар

Сообщение «Кахрамонларни ёдда тутадилар» появились сначала на Прометей.

Ўзбек аскари, Каҳрамон Абдусалим Дехконбоевнинг узоқ Беларусьнинг Гомель вилоятида қабри ва у билан бирга каҳрамонларча халоқ бўлган аскарларга ўрнатилган ёдгорлик бор.

Беларусьдаги Ўзбекистон элчихонаси ҳодимлари кеча «Прометей’ қўнғирок қилишиб Абдусалим Дехконбоевнинг оиласини топишда ёрдам беришимизни сўрашди.

Биз кеча қидирувни бошладик.

Бугун кундузи оиласини топдик.

Набираси Назохидов Абдурашид Абдусамадович,1970 йилда туғилган, уч нафар фарзанди бор.

Биз билан параллел равишда  Беларусьдаги элчиҳонамиз ҳодимлари ҳам излашди.

Каҳрамонимиз оиласи билан телефонда богландик. Якин орада Учкуприк туманига бориш келишни ният қилдик.

Сообщение Ўзбекистонлик Каҳрамонлар появились сначала на Прометей.

Сообщение Галаба Боги – 7 мая 2021 йил появились сначала на Прометей.

“Илхак” фильмининг бош қахрамони, 5 ўғлини фронга жўнатган она ролини гавдалантирган ”Ўзбекистон Ҳалқ артисти Дилором Каримова билан танишув учрашуви ўтказилди. Фильмда 5 ўғилдан бирортаси урушдан қайтмайди…

Ғалаба боғида Зульфия ая образига бағишланган она хайкали ўрнатилган.

Сообщение 6 май куни Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлигида Хотира ва ғалаба кунига бағишланган тантанали маросим ўтказилди появились сначала на Прометей.

Пскентлик Маҳмуд Раҳмонов ҳам фронтга кетар экан, албатта қайтиб келишига ишонар, учинчи фарзандига ҳомиладор аёли Хосиятга “ Ўзингни, қизларимизни эҳтиёт қил. Мени кутинглар, албатта қайтаман ”, —дея хайрлашган эди…

Хосият ниҳоят ўғилли бўлди, яхши кунлар умидида, эрини соғ-омон кўриш илинжида исмини Омон қўйди. Қизлари бўй етиб , ўғил эр етди.Аммо, уруш солган алам онаизорнинг қалбини битмас дарду ғамга тўлдирди. Фарзандлари оилали, уйли жойли, Хосият эса ҳамон эрини дараклаб чарчамайди. Лоақал унга нима бўлганини билсам ҳам алам қилмасди дея фарёд чекарди муштипар аёл. Ота дийдорига зор фарзандлар оналари вафотидан кейин ҳам падари бузрукворидан бирор дарак чиқармикан деган умидда эдилар…

Шундай кунларнинг бирида улар Пскент туманининг “Меҳнат байроғи” газетасида чоп этилган Чернигов жангларида ҳалок бўлган аскарларнинг исм-фамилиялари орасидан оталари Маҳмуд Раҳмоновнинг номини ўқиб қолишади. Отасини умуман кўриш насиб этмаган Омон Маматовнинг ҳолати ҳеч ёдимдан чиқмайди. У “ Прометей ” клубига кириб келар экан кўз ёшларини ҳам, чуқур ҳаяжонини ҳам яширолмасди. Ахир бирор марта кўрмаган отасининг қабрини топишга, унга бош эгиб таъзим қилишга муштоқ фарзандлар меҳр-оқибатинининг ўлчови бормикин? Клуб ёрдамида Черниговга бориб отаси қабрини зиёрат қилган фарзандларнинг қувончи, самимий дил изҳорлари бизнинг саъй-ҳаракатларимиз зое кетмаётганини кўрсатар, бундан мамнун бўлиб яна ишимизга шўнғиб кетганимизни билмай қолардик. Аммо, афсус ҳар доим ҳам излаганларимиз топилавермас эди. Бизга умид билан мурожаат қилганларнинг қанча-қанчаси ўхшаш фамилияли аскарларни отаси ёки акаси бўлиб чиқишини жуда хоҳлашарди. Уларнинг умидсизликка тушган нигоҳларига боқиш эса бизга ҳам азоб эди. Агар уруш асорати шу даражада оғриқли бўлса, унинг даҳшатига чидаб берган жангчи аскарларимиз аҳволини тасаввур этишнинг ўзи ниҳоятда аламли эди.

Шу долғали йилларнинг дастлабки ойларидаёқ душманни Москвага яқинлаштирмаслик учун бўлган аёвсиз жангларда 173-, Сталинград остоналарида эса 77- дивизия деб юритилган Гвардия армияси сафларида бошқалар қатори ўзбекистонлик мард, жасур жангчилар ҳам кўп эди… Шу йилнинг сентябрида эса ушбу 77-гвардия ўқчи дивизияси Черниговни босқинчилардан озод қилишди.Ушбу дивизия Днепр бўйларида, Германиянинг қатор ҳудудларида, Эльба дарёси бўйларида, ҳатто Польшани озод қилишда ҳам мардонавор жанг олиб борди. Унинг сафларида жанг қилган аскарларнинг 68 нафари Қаҳрамон унвонига эга бўлишди. Жасур жангчилар қаторида бизнинг ватандошларимиз Улбўсин опанинг отаси Муҳаммадберди Қурбонов, Омон Маматовнинг отаси Махмуд Рахмонов ҳам бор эди…Уларнинг Улбўсин, Омон каби фарзандлари эса орадан 50 йил ўтиб “ Прометей” клубига умид боғлаб келишди, ниятлари оталари қабрини, хоки-пойини кўзга суртиб тавоф этиш эди. Қувонарлиси, уларнинг армонлари ушалди, 1986 йили аввал Киевга самолётда, сўнг Черниговга бориб оталари мангу қўним топган жойларни зиёрат қилишди.

Ажабланарлиси, бир тумандан фронтга кетган икки аскар Маҳмуд Раҳмонов ва Маматқул Ҳайдаров бир қабрда ётишар, деярли ярим асрдан буён яқинлари бундан бехабар эди…

Яна бир қабрда эса бир қишлоқлик Муҳаммадберди Қурбонов ва Раим Пармонов ётишар, улар ҳам бир кунда урушга кетиб, бир дивизия, бир полкда жанг қилишган ва бир кунда қаҳрамонларча ҳалок бўлишган эди. Бу тўрт нафар аскарнинг фарзандлари эса орадан 50 йил ўтиб шу ерда учрашишди…

Шу пайтлардаги яна бир манзара ҳеч кўз олдимдан кетмайди: Бу ерларнинг тупроғи қора, намчил. Кимдир уни қадоқ қўллари билан тирнаб, ҳовучини тўлдиради, кўзига суртиб ўпмоқда.

Кўз ёшлари тупроққа сингиб бармоқлари орасидан қабр узра тўкилмоқда… Ўрта чирчиқлик Зиёвуддин ота Мусаев ўзининг ёлғиз жигарбандини, акасини 44 йилдан буён энди топди.

Редьковка қишлоғидаги бу қабр эгаси шу бугун гўё жон жигари келганини пайқаб хўрсинаётгандек қабрдан енгил ҳовур кўтарилади, укасининг қўлларидаги тупроқдан майингина бўй таралади…

Ҳа, клубимиз аъзолари қондошлари хокини ҳовучига олиб рўмолчасига оҳиста тугаётган , уларнинг қабрлари устига Ўзбекистоннинг сарғиш жигарранг тупроғини сочаётган зиёратчиларга боқиб, бу хайрли ишларининг самарасини кўргандек таскин топишади.

Октябр ойидан бошлаб бу ерларга келган аскарларнинг яқинлари 29 нафарга етди. Ҳали нафақат Украинада, балки Россиянинг кўпгина шаҳарларида ўзбекистонлик жангчиларнинг қабрлари бор.

Уларни кута-кута умри куйган жигарлари ҳаққи-ҳурмати биз шу кунгача бедарак кетган, номалум аскарлар қабрларини аниқлашимиз, соғинч ўтида ёнган юракларга малҳам топишимиз керак…

Биз ҳамон изланишдамиз. Натижада Курскда, Белгородда, Орёл шаҳарларида ҳам ватандошларимиз хоки ётганини аниқладик. Чернигов эса бизнинг юзлаб аскарларимиз хокини бағрида сақлаб келмоқда. Зеро, улар шу ерларни босқинчилардан ҳимоя қиламиз деб жонларидан кечишган. Биргина Александровка қишлоғида 35 нафар ватандош аскарларимиз қабрлари бор. Сирдарёдан Боймирза Аҳмадқулов, Мамадали Камолов, Курта Худойбердиев, Фарғонадан Ибрагим Алимов, Хоразмдан Карим Бобожонов ва яна қанча-қанча йигитларимиз бу ерларга гулдек ёшлигини қолдириб, жонларини қурбон қилишган. Бу ўринда мен яна Чернигов ерларида қолиб кетган неча юзлаб аскарларимизнинг номини тиклашга жуда катта ёрдами теккан полковник Владимир Драгуновни эсламай иложим йўқ. Унинг жасорати беқиёс.

“ Прометей” қидирувчиларининг фаолияти ҳақида икки оғиз сўз: албатта уларнинг ишини шанбалик иштирокчиларининг иши билан солиштириб бўлмайди. Шу маънода қидирувчиларнинг ўта мураккаб ва заҳматли меҳнатларини таъкидламоқчиман. Қидирувчи аввало сабрли, матонатли, билимли, яъни тадқиқотчи ва тарихчи, шунингдек мустаҳкам иродали бўлиши керак. Кези келганда яна бир воқеани сабоқ маъносида айтмоқчиман:

Асли қўқонлик бўлган Акром Ҳамдамов Сталинград учун бўлган жангларда қатнашган.У 90-махсус ўқчи бригадаси капитани, сиёсий масалалар бўйича командир ўринбосари эди. Ушбу бригада ва яна 94-ўқчи бригада аъзолари асосан ўзбекистонликлардан иборат бўлган. Уларнинг жанговар топшириқларни матонат билан бажаришлари, жангчи ва офицерларнинг жасорати ҳақида фронт газеталарида ёзилган эди…

Акрам Ҳамдамовнинг ўғли Гайрат эса отасини 1943 йилда бедарак йўқолганини билади холос. Лекин қаерда, қандай йўқолган : бу номаълум. Мана икки йилдирки , Акрам Ҳамдамов ҳақида ҳеч қандай маълумот тополмаймиз.Волгоградда унинг қабри йўқ, Сталинград билан боғлиқ ҳужжатларда исм-фамилияси учрамайди. СССР Мудофаа Вазирлиги архиви ва Кадрлар бўйича Бош бошқарманинг жавоблари эса номигагина айтилган: рўйхатда йўқ, номаълум, сақланмаган…

Ахир 90-бригада бўлганку, демак Хамдамов ҳам бўлган…Яна Волгоградга хат ёзишлар, яна қайта текшириш, аниқлаш, ёрдам бериш ҳақидаги илтимосномалар…

Фақатгина генерал Пекарскийгина бизга асосли маълумот беролди. У “ Сталинград жанги қаҳрамонлари” ёдгорлик мажмуаси директори эди.Унинг маслаҳати билан Ростов вилоятига яна хат юбордик. Маълум бўлишича капитан Акром Хамдамов 1943 йилнинг 7-январида Сталинград учун Ростов вилояти ҳудудида бўлган жангларда ҳалок бўлган экан. У ерда бизнинг Елена Стемпковская исмли ажойиб ватандошимиз ҳам ҳалок бўлган эди. Шундан кейин Ростовдан ҳам ҳеч қандай хат-хабар ололмадик. Лекин яхши одамлар кўп. Улар ёрдамида архивлар қайта кўтарилиб, Акрам Ҳамдамовнинг қабри топилишига ишонамиз…

Ўрни келганда яна бир аянчли воқеани айтиб бермоқчиман.Одамларнинг лоқайдлиги туфайли дили қаттиқ ранжиган 82 ёшли фарғоналик Юсуфжон ота Узоқовнинг ҳикояси ҳеч кимни бефарқ қолдирмаса керак. У “ Прометей”чилардан нажот истаб келгани шундоққина кўриниб турарди. Уч соат давомида жабрдийда жангчининг ҳаёт йўлини тинглаб туриб , унга астойдил ачинганимиз рост. Отанинг айтишича, фронтда Австрия, Югославия, Руминияни фашистлардан озод қилишда қатнашган, ҳатто Берлингача борган собиқ жангчи уйига қайтар чоғи йўлда барча ҳужжатларини йўқотиб қўяди. Шу пайтларда уни қидириб топишни ҳам ўйлаб кўрмаган жангчи уй-жой, бола-чақа билан андармон бўлиб умри ўтиб қолганини ҳам сезмай қолади.

Маънавий кўрлик – энг ёмон иллат.Биз бундан қутулишимиз учун аввало ўтмишимизни, тарихимизни ҳурмат қилишни ўрганишимиз керак. Баъзилар аксинча ёшларни ўтмиш воқеаларидан эҳтиёт қилишмоқчи бўлишади.Аслида, ҳар бир воқеликдан сабоқ олишни, хулоса чиқаришни ўргатишимиз лозим эмасми? Ўтмишини билмаган, ҳурмат қилмаган авлод келажакда худбинлик, манқуртлик иллатига дучор бўлишини наҳотки англамаймиз?! Ва бунда биз катталар айбдор бўлиб қолмаймизми? Аксарият ёшларимиз ўтмиш воқеликларини, айниқса машъум уруш тафсилотларини аниқ тушунолмасликларидан нолишади. Уларга жангчи тақдири, асирлик азоблари, ватан учун жонини қурбон қилиш жасорати ҳақида далиллар билан сўзлаб бериш, бунинг учун уруш қатнашчилари, фахрийлари билан суҳбатлар уюштириш айни муддао бўларди.

Шундагина машъум уруш қурбонлари хотираси олдида виждонимиз пок, ёшларимиз эса маънавият, одоб-ахлоқ , қадриятларимизга ҳурмат, ватанга садоқат туйғулари руҳида тарбия топган,камолга етган бўлишарди…

“Прометей” қидирув экспедицияси раҳбари З.Эшмирзаева

1990 йил

Сообщение Уруш фарзандлари Отамнинг қабри қаерда? появились сначала на Прометей.